Matrix: een Europees alternatief voor Slack en Microsoft Teams voor kmo’s
Door Simon Casano · Gepubliceerd op 2/10/2026 · Bijgewerkt op 26/10/2026 · 7 min lezen
In het kort
- Matrix is een open standaard voor teamchat, zoals e-mail dat is voor post: u kiest uw server, waar hij gehost wordt en welke app u gebruikt.
- In vergelijking met Slack en Teams versleutelt Matrix privégesprekken end-to-end, federeert het met andere organisaties en kan het een vaste prijs kosten, ongeacht het aantal gebruikers.
- Het vraagt bij de start wat begeleiding, vooral voor de versleutelingssleutels, en biedt minder kant-en-klare integraties.
- Overheden gebruiken het al op grote schaal: Tchap in Frankrijk, BwMessenger bij het Duitse leger, TI-Messenger in de Duitse zorg.
Slack en Microsoft Teams zijn de standaardtools geworden om in team te chatten. Ze zijn handig, maar uw gesprekken worden opgeslagen bij een Amerikaans bedrijf, de prijs stijgt met elke gebruiker en u bent volledig afhankelijk van hun keuzes.
Matrix kiest een andere aanpak: een open standaard die u zelf kunt hosten of in Europa laten hosten. Deze gids legt uit wat Matrix is, wat er concreet verandert ten opzichte van Slack en Teams, wat het kost en hoe u overstapt zonder uw team te storen.
Wat is Matrix?
Matrix is een open communicatieprotocol, onderhouden door de Matrix.org Foundation. Het is geen app maar een standaard, een beetje zoals e-mail: iedereen kan een server draaien, en verschillende apps kunnen met elkaar communiceren.
Concreet heeft een organisatie haar eigen Matrix-server, meestal Synapse, op haar eigen domeinnaam. Adressen zien eruit als @voornaam:uw-bedrijf.be. Gebruikers loggen in met een app zoals Element, beschikbaar op de computer, in de browser en op de smartphone.
U vindt er wat u van een teamchat verwacht: kamers, het equivalent van Slack-kanalen, directe berichten, threads, bestanden delen, reacties en audio- en videogesprekken. Kamers kunnen in ruimtes worden gegroepeerd, bijvoorbeeld een ruimte voor het bedrijf en een andere voor een project met een klant.
Matrix, Slack en Teams naast elkaar
De drie tools dekken dezelfde dagelijkse behoeften. Ze verschillen vooral in controle over uw gegevens, versleuteling en de manier waarop ze gefactureerd worden.
| Criterium | Matrix (gehost) | Slack | Microsoft Teams |
|---|---|---|---|
| Waar de gegevens staan | Op uw server, in het land dat u kiest | Bij Slack (Salesforce), EU-opslag afhankelijk van de formule | Bij Microsoft, EU-opslag afhankelijk van het contract |
| End-to-endversleuteling van berichten | Ja, standaard voor directe berichten en privékamers | Nee | Niet voor berichten, optioneel voor sommige gesprekken |
| Chatten met andere organisaties | Open federatie tussen Matrix-servers | Slack Connect, tussen Slack-klanten | Externe toegang, tussen Microsoft-organisaties |
| Facturatie | Vaste prijs per server mogelijk | Per gebruiker per maand | Per gebruiker per maand, vaak binnen Microsoft 365 |
| Software | Open source (protocol en server) | Propriëtair | Propriëtair |
| Kant-en-klare integraties | Minder (bruggen, bots, webhooks) | Zeer veel | Zeer veel, vooral Microsoft 365 |
Wat er concreet verandert
- Uw gegevens blijven op uw server: u kiest waar hij gehost wordt, bijvoorbeeld in de Europese Unie, en wie er toegang toe heeft. Dat maakt de AVG-documentatie eenvoudiger.
- End-to-endversleuteling: alleen de deelnemers van een versleuteld gesprek kunnen het lezen, zelfs de hostingprovider niet. Slack en Teams versleutelen berichten niet op die manier.
- Federatie: uw gebruikers kunnen chatten met mensen op andere Matrix-servers (partners, klanten, leveranciers), zonder dat iedereen bij de ander een account moet aanmaken.
- Geen lock-in: het protocol en de software zijn open source. Als u van hostingprovider verandert, behoudt u uw domein. Om ook de accounts en de geschiedenis te behouden, moet de database van de server worden gemigreerd: vraag uw provider of hij die export levert.
- De prijs: Slack en Teams worden per gebruiker gefactureerd. Een gehoste Matrix-server kan een vaste prijs hebben, ongeacht het aantal personen.
End-to-endversleuteling in de praktijk
In Element zijn directe berichten en privékamers standaard end-to-end versleuteld. Elk toestel heeft zijn eigen sleutels: de server vervoert en bewaart de berichten, maar kan ze niet lezen. Openbare kamers, toegankelijk voor iedereen, zijn meestal niet versleuteld, omdat iedereen er kan binnenkomen.
Die bescherming heeft een keerzijde: als een gebruiker al zijn toestellen verliest zonder zijn herstelsleutel te hebben bewaard, kan hij zijn oude versleutelde berichten niet meer lezen. De hostingprovider kan ze niet in zijn plaats ontsleutelen. De goede aanpak is eenvoudig:
- zet de sleutelback-up aan bij de eerste aanmelding en bewaar de herstelsleutel in een wachtwoordbeheerder;
- verifieer elk nieuw toestel vanaf een toestel dat al is aangemeld, zoals bij het scannen van een QR-code;
- houd er rekening mee dat de versleutelde berichten van een medewerker die vertrekt onleesbaar blijven voor het bedrijf: wat bewaard moet worden, deelt u in kamers, niet in directe berichten.
Versleuteling beschermt de inhoud van berichten. Metadata, dus wie met wie praat en wanneer, blijven zichtbaar voor de server. Nog een reden om te kiezen waar hij gehost wordt.
Federatie: chatten met andere organisaties
Federatie werkt zoals e-mail. Uw server uw-bedrijf.be kan berichten uitwisselen met de server van een klant of leverancier. Een gedeelde kamer bestaat dan op beide servers, en iedereen houdt zijn account bij zichzelf.
Dat is nuttig voor een gezamenlijk project, een groep bedrijven of een vereniging die met meerdere partners werkt. Het is niet verplicht: een server kan beperkt worden tot enkele vertrouwde domeinen, of gesloten blijven als u alleen intern wilt chatten.
Goed om te weten: bestanden en afbeeldingen die met andere servers worden uitgewisseld, worden naar de uwe gekopieerd. Een sterk gefedereerde server ziet zijn opslag dus sneller groeien.
Wat het kost
Met een tool die per gebruiker wordt gefactureerd, verhoogt elke nieuwe persoon de factuur. Met een Matrix-server tegen een vaste prijs hangt de prijs af van de grootte van de server, niet van het aantal gebruikers. Zo ziet dat eruit met de formules van Xeron, Belgische btw inbegrepen:
| Teamgrootte | Formule bij Xeron | Prijs per maand (incl. btw) | Tool per gebruiker |
|---|---|---|---|
| 5 personen | Starter (tot 20) | €5 | 5 × de prijs per gebruiker |
| 15 personen | Starter (tot 20) | €5 | 15 × de prijs per gebruiker |
| 60 personen | Standard (tot 100) | €10 | 60 × de prijs per gebruiker |
| 150 personen | Pro (onbeperkt) | €20 | 150 × de prijs per gebruiker |
Het abonnement is niet de enige kost: voorzie ook een uur of twee opleiding bij de start, en de tijd om uw kanalen opnieuw aan te maken. Als u Matrix zelf host, komen daar de server, de beveiligingsupdates en de back-ups bij, die regelmatige opvolging vragen.
Wie gebruikt Matrix?
Matrix is geen randproject. De Franse staat gebruikt het voor Tchap, de berichtendienst van zijn ambtenaren. In Duitsland gebruikt het leger het voor de BwMessenger, en de zorgsector steunt erop voor de TI-Messenger, waarmee zorgverleners veilig kunnen communiceren.
Die keuzes worden om dezelfde redenen gemaakt als in een kmo: controle houden over uw gegevens, gesprekken versleutelen en niet afhankelijk zijn van één leverancier. Het verschil is de schaal: wat werkt voor honderdduizenden gebruikers, werkt ook voor een team van tien.
En de andere alternatieven?
Matrix is niet de enige opensourceoplossing. Mattermost en Zulip, bijvoorbeeld, zijn opensource-teamchats die u zelf kunt hosten. Ze lijken meer op Slack, maar versleutelen berichten niet standaard end-to-end en bieden geen open federatie tussen organisaties.
Als de vertrouwelijkheid van uw gesprekken of het contact met andere organisaties belangrijk voor u is, is Matrix vandaag de meest volledige keuze. Wilt u vooral een Slack dat u zelf host, zonder end-to-endversleuteling, dan zijn de andere opties het proberen waard.
Beperkingen om te kennen
Matrix is niet perfect, en het is beter dat te weten voordat u overstapt:
- Minder integraties: Slack en Teams koppelen met één klik aan honderden tools. Met Matrix is het aanbod kleiner, ook al bestaan er bruggen, bots en webhooks.
- Het beheer van versleutelingssleutels: om oude versleutelde berichten op een nieuw toestel te lezen, moet elke gebruiker zijn herstelsleutel bewaren. Dat is een gewoonte die u moet aanleren.
- Een iets andere werking: Element lijkt op Slack, maar sommige instellingen zijn eigen aan Matrix. Een korte opleiding bij de start voorkomt veel vragen.
- De opslag van media: gedeelde bestanden, zeker met federatie, nemen ruimte in. Controleer de inbegrepen opslag en wat er gebeurt als die vol is.
Overstappen naar Matrix in een kmo
Een geslaagde overstap gebeurt in stappen:
- Begin met een pilootteam van enkele personen gedurende twee à drie weken, met echt werk.
- Maak uw belangrijkste kanalen opnieuw aan als kamers en groepeer ze in een ruimte voor het bedrijf.
- Laat iedereen zien hoe hij Element op zijn computer en telefoon installeert en zijn herstelsleutel bewaart.
- Duid één persoon aan die de vragen van de eerste weken beantwoordt.
- Leg een datum vast vanaf wanneer de interne gesprekken op Matrix verlopen, en houd de oude tool nog een tijdje alleen-lezen.
De geschiedenis van Slack of Teams laat zich niet makkelijk overzetten. Vaak is het eenvoudigst om te exporteren wat gearchiveerd moet worden en in Matrix opnieuw te beginnen.
Wilt u geen server beheren, dan zorgt beheerde Matrix-hosting voor de installatie, de beveiligingsupdates en de back-ups. U behoudt uw domein en uw gegevens, zonder het onderhoud.